विकासको नारा घन्काउने ओलीका पालामा पूँजीगत खर्च औसतभन्दा कम

विकासको नारा घन्काउने ओलीका पालामा पूँजीगत खर्च औसतभन्दा कम thumbnail
View

विकासको नारा घन्काउने ओलीका पालामा पूँजीगत खर्च औसतभन्दा कम

चाणक्य पोष्ट

प्रकाशित : 9:51 am, शुक्रबार, साउन १, २०७८

काठमाडौं । सधैं विकासको नारा घन्काउने निवर्तमान प्रधानमन्त्री खड्गप्रसाद ओली सरकारको पालामा आर्थिक विकासको मेरुदण्ड मानिने पूर्वाधार विकासमा खर्च नै गर्न नसकेको देखिएको छ ।

जनतासामू पानी जहाज, रेल जस्ता महत्वकांक्षी सपना देखाएको सरकारले सडक, पुल लगायत विकासका आधारभूत पूर्वाधार निर्माणमा समेत खर्च गर्न नसकेको देखिएको हो ।

पछिल्लो १ दशकमा औसतमा ७० प्रतिशत विकास बजेट खर्च हुँदै आएको भए पनि ओली सरकारले पछिल्लो ३ वर्षमा औसतमा ६३ प्रतिशत मात्र विकास खर्च गरेको छ । ओली सरकारको पहिलो बजेट (आव २०७५/७६) मा ७७ प्रतिशत पूँजीगत खर्च गरे पनि पछिल्ला दुई वर्षमा गरेको पूँजीगत खर्चको अवस्था निकै निराशाजनक रहेको छ ।

पछिल्लो १ दशकमा औसतमा ७० प्रतिशत विकास बजेट खर्च हुँदै आएको भए पनि ओली सरकारले पछिल्लो ३ वर्षमा औसतमा ६३ प्रतिशत मात्र विकास खर्च गरेको छ ।

अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा पछिल्लो एक दशक यताकै कम ५९ प्रतिशत मात्र पूँजीगत खर्च गरेको ओली सरकारले गत आव २०७७७८ मा पनि विकास खर्चको अवस्था दयनीय रहेको छ । गत आवमा दोस्रो पटक लक्ष्य संशोधन गर्दै लक्ष्य घटाइए पनि करिब दुई तिहाई मात्र विकास बजेट खर्च गर्न सकेको छ ।

सरकारले गत आव २०७७/७८ मा ३ खर्ब ५२ अर्ब ९१ करोड ७५ लाख पूँजीगत खर्च गर्ने लक्ष्य राखे पनि जम्मा २ खर्ब ११ अर्ब ७६ करोड ७ लाख मात्र खर्च गर्न सकेको छ । यो कुल विनियोजित बजेटको ६४.५३ प्रतिश मात्र हो ।

विनियोजित बजेट खर्च गर्न नसक्ने देखेपछि सरकारले दोस्रो पटक बजेट संशोधन गर्दै गत आवमा करिब ७१ प्रतिशत विकास खर्च गर्ने लक्ष्य राखेको थियो । विडम्बना सरकारले आफैले तेस्रोपटक निर्धारण गरेको बजेट लक्ष्य समेट भेट्टाउन सकेन ।

पछिल्लो एक दशकमा सबैभन्दा धेरै विकास खर्च आर्थिक वर्ष २०६९/७०मा भएको थियो । त्यसवर्ष कुल बजेटको ८२.५६ प्रतिशत खर्च भएको थियो । त्यस्तै आव २०७६/७७ मा सबैभन्दा कम जम्मा ४७ प्रतिशत मात्र विकास बजेट खर्च भएको छ ।

गत आवमा सरकारले कुल बजेटको ८० प्रतिशत मात्र खर्च गरेको छ । चालू खर्च करिब ९० प्रतिशत गरे पनि पूँजीगत बजेट खर्च गर्न नसक्दा कुल बजेटको २० प्रतिशत बजेट फ्रिज भएको हो । सरकारले गत आवमा कुल १४ खर्ब ७४ अर्ब खर्च गर्ने लक्ष्य राखे पनि ११ खर्ब ५० अर्ब मात्र बजेट खर्च भएको छ ।

सरकारले कोरोनाका कारण पूँजीगत खर्च हुन नसकेको बताउने गरेको छ । तर, विकास आयोजनाको आवश्यकता र औचित्य निर्धारण नगरी पहुँचका भरमा जथाभावी बजेट विनियोजन गर्दा खर्च हुन नसकेको देखिएको छ । यस्तै, सरकारात्र प्राथमिकतामा राख्नाले पनि छुट्याइएको रकम खर्च हुन नसकेको हो ।

ओलीका पालामा ल्याइएका हरेक बजेट औसतभन्दा